A w Krakowie na Brackiej pada śnieg, czyli o tym, co warto zwiedzić w Krakowie nawet przy złej pogodzie.

           Kraków warto odwiedzić niezależnie od pory roku i pogody. Przekonałam się o tym kilka tygodni temu. Razem z moim narzeczonym wybrałam się na romantyczny weekend do dawnej stolicy Polski z nadzieją na zimową, lecz słoneczną aurę. Niestety, zaskoczeni zostaliśmy zamieciami i zawiejami śnieżnymi. A jednak było ciekawie!

Obfite opady śniegu utrudniały poruszanie się po mieście. Spacerowanie po urokliwych uliczkach Starego Miasta nie wchodziło w grę. Odkryliśmy jednak pewne nowe, niezwykłe muzeum: szlak turystyczny „Podziemia Rynku”.

W 2005 roku na Rynku Głównym w Krakowie rozpoczęły się badania archeologiczne, mające na celu lepsze poznanie historii tego miejsca. Początkowo zaplanowano je na kilka miesięcy, jednak skala niezwykłych odkryć sprawiła, że prace wykopaliskowe trwały aż 5 lat. Po ich zakończeniu postanowiono, że efekty tych badań zaprezentowane będą na podziemnej wystawie. Jej celem jest przedstawienie widzom setek lat historii dawnej stolicy Polski oraz ukazanie związków łączących średniowieczny Kraków z innymi miastami europejskimi.

Krakowski Rynek jest miejscem niezwykłym. Wytyczony w połowie wieku XIII, stał się główną przestrzenią publiczną miasta. Jednak aby zobaczyć jak wyglądał u schyłku średniowiecza, w czasach gdy studiował w Krakowie Mikołaj Kopernik - trzeba zejść do podziemi, gdyż poziom gruntu w trakcie tych kilkuset lat podniósł się o kilka metrów.

W Podziemiach znajduje się multimedialna, interaktywna ekspozycja, niemal umożliwiająca podróż w czasie. Zwiedzający wędrują pod ziemią wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, przechodząc obok fundamentów dawnych murów lub ponad średniowiecznymi brukowanymi ulicami. Mogą obejrzeć rekonstrukcję osady przedlokacyjnej i dwunastowiecznych warsztatów rzemieślniczych, poznać zasady działania średniowiecznych miejskich wodociągów lub dawne systemy miar i wag. Temu wszystkiemu towarzyszą liczne atrakcje wizualne (na przykład hologramy odtwarzające ruch uliczny na średniowiecznym Rynku) i dźwiękowe (nawoływania przekupek). Pozwala to wczuć się w klimat, w wyobraźni przenieść się w czasie. A wszystko to – w podziemiach, lecz ciepłych i dobrze oświetlonych, a więc atrakcyjnych niezależnie od pogody!

Popołudniowa gorąca czekolada, na którą do pijalni Wedla zaprosił mnie mój narzeczony, była miłym zwieńczeniem tego śnieżnego, zimnego, ale ciekawego dnia w Krakowie. Okazuje się, że nawet przy złej pogodzie można czerpać radość z podróży i z odkrywania nowych, ciekawych rzeczy w miejscach – wydawałoby się – już dobrze znanych.

Helena Jędrzejewska 

(artykuł ukazał się w numerze marcowym 2013 Głosu Białowieży)

Kraj Tysiąca Wzgórz, czyli moja druga wyprawa do Rwandy

Dwa lata temu pisałam o mojej pierwszej, wymarzonej i długo wyczekiwanej podróży do Rwandy. Teraz, w listopadzie bieżącego roku, ponownie miałam okazję pojechać do tego małego, ale pięknego środkowoafrykańskiego kraju. Jakie wrażenia przywiozłam z tej wyprawy?

            Osiemnaście lat po ludobójstwie

Pojechałam tak jak poprzednio, z grupą osób zaangażowanych w adopcję na odległość, które wybrały się w tę daleką podróż, aby odwiedzić swoje adopcyjne dzieci, a przy okazji zwiedzić Rwandę. Większość osób jechała do tego kraju pierwszy raz, z wieloma obawami, nie wiedząc czego się spodziewać. W powszechnej opinii Rwanda jawi się Polakom jako biedny, dotknięty wojną kraj, pełen różnych niebezpieczeństw.

            Rzeczywiście, w 1994 roku, w straszliwej międzyplemiennej wojnie ludobójczej zginęło około miliona osób. Na kilka lat kraj pogrążył się w chaosie i wielkim cierpieniu. Między innymi z powodu tych wydarzeń powstała idea adopcji serca - aby pomóc tysiącom osieroconych podczas wojny dzieci zdobyć wykształcenie, opiekę medyczną i zapewnić im wsparcie materialne, psychiczne i duchowe. Jednak obecnie, po prawie 20 latach od tamtych wydarzeń, Rwanda wydaje się odzyskiwać pokój i nadzieję.

            Poprawa sytuacji

Oczywiście kiedy byłam tam dwa lata temu, Rwanda była już krajem spokojnym, bezpiecznym, zadbanym. Powstawały nowe drogi, rozbudowywane były miasta, w parkach narodowych kwitła turystyka. Wróciwszy do Rwandy po dwóch latach, zaobserwowałam dalszą poprawę sytuacji. Piękne asfaltowe drogi z szerokimi poboczami dla pieszych i rowerzystów łączą większe miejscowości, powstają nowe dzielnice, zagospodarowuje się nieużytki (na przykład na terenach bagiennych sadzi się ryż), walcząc z głodem. Ludziom chyba żyje się lepiej, bo przejeżdżając nawet przez  niewielkie wioski widać więcej domów z cegieł, a mniej glinianych lepianek, symbolizujących biedę.

            Rządowi wraz z prezydentem udało się ustabilizować kraj, zaprowadzić i utrzymać pokój i porządek, a nawet rozwinąć Rwandę pod względem gospodarczym. Jest to jednak, jak w wielu państwach Trzeciego Świata, władza o zapędach reżimowych. Zaprowadza porządek, ale często czyni to przez wzbudzanie strachu. Buduje nowe osiedla, zabierając ziemię biednym ludziom; zagospodarowuje nieużytki, ale z góry decyduje, co ma być na nich uprawiane. Niektóre decyzje rządu budzą kontrowersje, prowadzą do rozbicia wielu rodzin, dyskryminują najbiedniejszych. Obserwując więc pozytywne efekty rozwoju kraju, należy uważnie przyglądać się sytuacji politycznej Rwandy.

            Kraj Tysiąca Wzgórz

Ponieważ obecnie w Rwandzie panuje pokój i jest bezpiecznie, podróż do tego kraju to czysta przyjemność! Rwanda jest krajem górzystym , nazywana bywa nawet "Krajem Tysiąca Wzgórz" albo "Afrykańską Szwajcarią". Dzięki wyżynnemu położeniu ma bardzo przyjemny klimat, pomimo, że znajduje się tuż pod równikiem. Występują tam inne niż w Polsce pory roku: dwie pory suche i dwie deszczowe. Góry i pagórki porośnięte są zielonymi lasami eukaliptusowymi i gajami bananowymi, a na ich zboczach uprawia się herbatę i kawę. Pola obsiane są maniokiem, kukurydzą, fasolą, drzewkami owocowymi i ziemniakami. W dolinach płyną rzeki, jest też wiele jezior.

            Pod względem przyrodniczym Rwanda jest naprawdę piękna i znajduje się tam kilka parków narodowych. Na zachodzie Akagera National Park, czyli obszar porośnięty sawanną, gdzie spotkać można wiele dzikich zwierząt. Na własne oczy widziałam tam żyrafy, zebry, kilka gatunków antylop, guźce, hipopotamy, krokodyle, pawiany i wiele gatunków ptaków. Są również słonie i lamparty, ale niestety nie udało mi się ich dojrzeć.

            Na północy Rwandy, na granicy z Demokratyczną Republiką Kongo, wznoszą się natomiast masywy wysokich gór i wulkanów. Porośnięte są tropikalnymi lasami, w których oglądać można ostatnie na świecie goryle górskie. Po stronie rwandyjskiej znajduje się pięć wulkanów, na szczęście nieczynnych (najwyższy z nich, Karisimbi, ma 4507 m). Natomiast w Kongo są trzy wulkany, a najwyższy, Nyiragongo, jest czynny i nawet z Rwandy widać nocą unoszący się znad niego czerwony dym.

            Na wschodzie kraju znajduje się duże jezioro Kivu, jedno z Wielkich Jezior Afrykańskich. Łowi się w nim ryby, znajdują się też nad nim znane w całym kraju rwandyjskie browary. Przyjeżdża tam również wielu turystów. Rejon ten kusi pięknymi krajobrazami i ładnie zagospodarowanymi plażami. Jednak kąpiel w tym jeziorze może być niebezpieczna. Nie tylko ze względu na krokodyle i hipopotamy, ale przede wszystkim z powodu wydobywających się z niego trujących gazów pochodzenia wulkanicznego.

            Dzieci Rwandy

Pomimo, że atrakcji turystycznych jest sporo, sama Rwanda jest niewielka. Ma rozmiar porównywalny z województwem mazowieckim. Wystarczy kilka dni, aby objechać cały kraj. Jeśli jednak jest się tam dłużej, można wczuć się w klimat i poznać ludzi. Rwandyjczycy są jednak dość powściągliwi i małomówni; z rezerwą, chociaż uprzejmie traktują obcych. Tylko wszechobecne dzieci, na widok grupy Europejczyków, zbiegają się zaraz całą gromadą, krzycząc: "Abazungu!!!" ("biali ludzie!!!"), śmiejąc się i popisując z nadzieją na cukierki.

            A spotkania z "naszymi" dziećmi z adopcji serca? Niezwykłe! Dla większości osób z naszej grupy był to pierwszy wyjazd do Rwandy, a więc i pierwsze w życiu spotkanie z dziećmi, któremu towarzyszyły wielkie emocje. Ale ja również doświadczyłam wielu wzruszeń. Wielka to radość móc ponownie ujrzeć swoich rwandyjskich bliskich, zobaczyć, że mają się dobrze, a nawet coraz lepiej. Pomoc, którą im wysyłamy z Polski, może się wydawać niewielka. A jednak dla tych dzieci bardzo ważne jest, że gdzieś tam, w dalekiej Europie, jest ktoś, kto o nich myśli i pamięta, kto ich kocha i im pomaga. Na własne oczy zobaczyłam, że to działa! Całego świata się w ten sposób nie zmieni... Ale cały świat tego dziecka - tak.

            Wróciłam do Polski i marznę w tutejszym klimacie, tęskniąc za afrykańskim słońcem i zielenią. Kto wie, może za kilka lat ponownie uda mi się tam pojechać?...

                                                                       Helena Jędrzejewska

Gdańsk, Sopot i Hel, czyli kilkudniowy wyjazd nad Morze Bałtyckie

Krótki miałam urlop tego lata, zaledwie pięciodniowy. Ale jakże intensywny! Zwiedziłam kolejne miasto o niezwykłej historii, spacerowałam po pięknych plażach nad polskim Bałtykiem, a także pływałam katamaranem. Dużo wrażeń, jak na tak krótki czas! Ale po kolei…

Pomimo nienajlepszej pogody – wietrznej i nieco deszczowej – postanowiłam wybrać się nad morze. Dawno już nie byłam nad Bałtykiem, zatęskniłam za szumem morskich fal i krzykiem mew o zmierzchu. Pojechałam więc do Gdańska.

To niezwykłe miasto ma tak bogatą historię i tak wielką liczbę zabytków, że można by tam spędzić wiele dni, zwiedzając muzea i spacerując urokliwymi ulicami. Nawet podczas mojej krótkiej wizyty zdołałam odwiedzić najważniejsze miejsca Gdańska: Stare Miasto z Żurawiem (średniowiecznym dźwigiem portowym), Dworem Artusa i wspaniałą Bazyliką Mariacką i Muzeum Morskie wraz ze statkiem Sołdek. Widziałam kamienicę Panienki z Okienka  oraz dzielnicę, w której mieszkał XVII-wieczny astronom Jan Heweliusz. Przy jednej z bocznych staromiejskich uliczek Gdańska odkryłam również Galerię Starych Zabawek, przywołującą mnóstwo wspaniałych wspomnień z dzieciństwa!

Pojechałam także do Sopotu, bo to przecież Trójmiasto, wszędzie da się szybko dotrzeć kolejką podmiejską. Molo w Sopocie, ostatnio wyremontowane, to rzeczywiście miłe miejsce do romantycznych spacerów we dwoje (nie byłam tam sama!). Widok na morze roztaczał się piękny, fale uderzały z hukiem o pomost, mewy krążyły nad głowami, a zachodzące słońce czerwonym kolorem odbijało się w wodzie. Jedyny minus to dość wysokie opłaty pobierane za każdorazowe wejście na molo. Na zwiedzanie Sopotu czasu już nie starczyło, a szkoda, bo to bardzo urokliwe miasteczko uzdrowiskowe, z pięknymi kamienicami i secesyjnymi willami.

Ostatniego dnia moich nadmorskich wakacji wyprawiłam się na Półwysep Helski. Popłynęłam katamaranem, który regularnie przewozi turystów między Gdańskiem a Helem. Ten ogromny statek zabiera na pokład ponad 400 osób, płynie dość szybko, podróż mija przyjemnie. Po przycumowaniu w porcie w Helu, pierwsze kroki skierowałam do fokarium. Fokarium prowadzone jest przez Stację Morską Uniwersytetu Gdańskiego, a jego zadaniem jest ochrona i odtworzenie populacji foki szarej nad polskim Bałtykiem. Przebywają w nim foki, które trafiły tam chore, ale również takie, które już się tam urodziły. Każda z nich ma swoje imię, na które reaguje, ale oprócz tego każda z nich potrafi o wiele więcej! Foki nie tylko bawią się ze swoimi opiekunami. Rozumieją ich polecenia słowne, gesty, a także znaki graficzne. Kilka lat temu w fokarium wydarzyła się bardzo przykra historia: jedna z fok zmarła na skutek zjedzenia dużej ilości monet, które ludzie wrzucali do jej basenu (głupota ludzka nie zna granic…). Od tamtej pory foki w helskim fokarium nauczone są, na specjalną komendę swoich opiekunów, wyławiać z basenów śmieci wrzucane przez turystów, a następie przynosić je na brzeg i oddawać opiekunom. Z ogromnym podziwem przyglądałam się tym niezwykle mądrym zwierzętom!

Mój krótki nadmorski urlop był pełen wrażeń. Pomimo zmiennej pogody, zdołałam się nawet wykąpać w Bałtyku! Tłumów nie było (może właśnie ze względu na pogodę), więc dobrze odpoczęłam od warszawskiego zgiełku. Zachęcam wszystkich do podróży, do wyjazdu z domu i zmiany otoczenia choćby na kilka dni. Jest tyle pięknych miejsc na świecie, a tak wiele z nich jest w Polsce!

(tekst z sierpnia 2012; fot. Michał Krauze - Wultański)

O krasnoludkach, podziemnych miastach i innych atrakcjach Dolnego Śląska

„Czy to bajka, czy nie bajka,

myślcie sobie jak tam chcecie.

A ja przecież wam powiadam:

krasnoludki są na świecie!”

- pisała przed laty Maria Konopnicka w znanej baśni dla dzieci. Podczas majowego urlopu przekonałam się na własne oczy, że miała rację! Krasnoludki są na świecie, a już z całą pewnością są we Wrocławiu!

            Wrocław to miasto o przebogatej historii, kulturze i architekturze, stolica Śląska i jedno z najstarszych polskich miast. Już w 1000 roku, podczas Zjazdu Gnieźnieńskiego, zostało tam ustanowione biskupstwo.  Na Ostrowie Tumskim nad Odrą, najstarszej, historycznej części Wrocławia, podziwiać można gotycką archikatedrę i inne zabytki architektury. Z wieży widokowej roztacza się niezapomniany widok na panoramę Starego Miasta i całego Wrocławia.

            Trzy dni to za mało, aby zwiedzić Wrocław, ale nawet w tak krótkim czasie mogłam delektować się pięknem tego miasta. Odwiedziłam między innymi słynny, założony przed stu laty Ogród Japoński w Parku Szczytnickim, w którym nawet najdrobniejsze szczegóły (rośliny, alejki, jeziorka, wodospady) są zgodne z oryginalną japońską sztuką ogrodową. Przespacerowałam się również po niezwykłych wysepkach na rzece Odrze, połączonych gustownymi mostkami.

            A krasnoludki? Widziałam ich mnóstwo! Wrocław słynie z krasnoludków. Wrocławskie krasnale to metalowe figurki, umieszczane w różnych miejscach na ulicach miasta od 2001 roku. Obecnie jest ich ponad sto czterdzieści, ale ich liczba ciągle rośnie. Krasnale mają swoje imiona, a także określone funkcje lub zawody. Spotkać więc można na przykład Krasnoludka Gołębnika, Inżyniera, Strażaka czy Rzeźnika. Na ulicy Więziennej za kratkami siedzi Krasnal Więzień. Na słupach latarni ulicznych spotkać można kilku Słupników. Są też krasnoludki niewidome (z białą laską) lub na wózku inwalidzkim. Wszystkie one są wielką atrakcją turystyczną Wrocławia. Z wielkim zapałem i radością szukałam i znajdowałam kolejne krasnoludki (co nie było łatwe, bo jak na krasnoludki przystało, są one małych rozmiarów i łatwo je przegapić).

            Wrocław to miasto tak niezwykłe, że trudno napisać o nim w kilku zdaniach. Z całą pewnością bardzo warto je odwiedzić, choćby na kilka dni!

            A z Wrocławia już blisko w Sudety. Góry Sowie, będące pasmem Sudetów, były kolejnym celem mojego majowego wyjazdu. To niewysokie, zalesione góry, których najwyższym szczytem jest Wielka Sowa (1015 m. n.p.m.). Stoi na niej biała kamienna wieża widokowa z początku XX wieku, z której roztacza się piękny widok na okoliczne pasma górskie, doliny i położone w nich miasteczka.

            Jednak Góry Sowie to nie tylko atrakcje przyrodnicze. W ich wnętrzu znajdują się tajemnicze podziemne sztolnie tak zwanego projektu Riese (z niemieckiego „Olbrzym”). Są to pozostałości największego założenia górniczo - budowlanego hitlerowskich Niemiec, rozpoczętego i niedokończonego w Górach Sowich w latach 1943-1945. Ogromne, wydrążone wewnątrz gór tunele, korytarze i hale ciągną się tam kilometrami. Wejścia do nich są zakamuflowane, a towarzyszą im naziemne bunkry. Niektóre korytarze są wybetonowane, inne pozostawione w stanie surowym. Część podziemnych tuneli zalana jest wodą i można je zwiedzać jedynie z przewodnikiem, pływając łodziami.

            Całość robi piorunujące i straszne wrażenie. Przy budowie tych obiektów pracowali niewolniczo więźniowe z pobliskich obozów koncentracyjnych, nieludzko traktowani, głodzeni i prawie nadzy, niemal wszyscy zginęli przy tej pracy. Do dzisiaj jednak nie udało się ustalić, czym miały być budowane podziemne obiekty. Niemcy, wycofując się z tych terenów, zniszczyli zarówno część tych sztolni, jak i większość dokumentacji. Był to projekt owiany ścisłą tajemnicą i do dzisiaj nie udało się rozwikłać zagadki. Przypuszcza się jednak, że miały tam powstać albo podziemne fabryki zbrojeniowe i laboratoria pracujące nad bronią jądrową (w Sudetach występują rudy uranu), albo kwatera główna i podziemne schrony dla Hitlera i jego sztabu.

            Góry Sowie są wciąż jeszcze mało znane, dzięki czemu nawet podczas długiego majowego weekendu na szlakach nie było zbyt wielu turystów. Zdecydowanie warto się tam wybrać. A odległość? Nie gra roli! Polecam nowe linie lotnicze, oferujące loty krajowe. Sprawdziłam – jest dokładnie tak, jak reklamują: z Warszawy do Wrocławia samolotem leci się nie tylko o wiele krócej niż pociągiem (lot trwa zaledwie 35 minut), ale co najważniejsze, również o wiele taniej! Odległość już nie jest przeszkodą, zachęcam zatem do podróżowania!

(artykuł ukazał się w numerze 05/2012 Głosu Białowieży; fot. Michał Krauze - Wultański)